Bí quyết phòng trừ bệnh đạo ôn trên lúa

Bí quyết phòng trừ bệnh đạo ôn trên lúa

Nông nghiệp Phòng và trị bệnh cây trồng

Bệnh đạo ôn là một trong những bệnh hại lúa rất nguy hiểm. Khi bệnh đạo ôn xảy ra trên diện rộng thì thiệt hại về năng suất, sản lượng sẽ rất rõ rệt và có ý nghĩa kinh tế lớn. Nguồn bệnh có thể tấn công tất cả các giai đoạn của cây lúa; bắt đầu từ giai đoạn cây con hoặc sau khi gieo hạt cho đến trước khi ra hoa gọi là bệnh đạo ôn lá.

Bệnh có thể gây hại trên cổ lá nên còn gọi là bệnh thối cổ lá, hoặc gây hại trên cổ bông nên còn gọi là bệnh đạo ôn cổ bông (hay còn gọi là bệnh thối cổ bông) gây lép hạt; Đôi khi bệnh có thể gây nhòe hạt gạo. Bệnh nặng sẽ làm mất năng suất nếu bà con không phát hiện sớm và phòng trị kịp thời.

Vị trí gây hại

Nấm bệnh có thể tấn công trên lá, trên cổ bông (cổ gié) hoặc trên hạt.

Trên lá: bệnh hại chủ yếu ở giai đoạn mạ – đẻ nhánh, cổ bông và hạt. Lúc đầu vết bệnh chỉ nhỏ như đầu mũi kim, màu xám xanh giống như bị nước sôi, sau chuyển sang màu nâu, rồi lan rộng dần ra thành hình thoi, xung quanh màu nâu đậm, giữa màu xám trắng. Nếu nặng, nhiều vết liên kết lại với nhau tạo thành mảng lớn, có thể làm lá bị khô cháy, cây lúa lụi tàn, gây thất thu năng suất nghiêm trọng.

Trên cổ bông (cổ gié): nấm bệnh tấn công trên cổ bông (cổ gié) làm cản trở việc vận chuyển chất dinh dưỡng từ cây lúa lên nuôi bông, nuôi hạt, hạt lúa sẽ bị lép lửng. Nếu bệnh tấn công sớm có thể làm cho hạt lúa bị lép hoàn toàn. Vết bị bệnh lúc đầu có màu xám xanh, sau chuyển dần sang màu nâu, nâu đậm. Nếu ẩm độ không khí cao, chỗ vết bệnh sẽ mọc một lớp nấm mốc màu xám xanh, dễ bị gãy, làm ruộng lúa trở nên xơ xác.

Trên hạt: vết bệnh có hình tròn, viền nâu, tâm màu xám trắng, đường kính khoảng 1 – 2 mm, làm hạt lúa bị lem lép, Nếu bị bệnh sớm, hạt lúa có thể bị lép hoàn toàn

Triệu chứng bệnh đạo ôn

Bệnh đạo ôn lúa do nấm Pyricularia oryza gây ra, bệnh gây hại trong suốt quá trinh trưởng phát triển của cây lúa, nhưng thường biểu hiện rõ nét nhất là thời kỳ lúa con gái gây bệnh đạo ôn trên lá và thời kỳ lúa trổ đến vào chắc gây bệnh đạo ôn cổ bông.

Bệnh đạo ôn lúa do nấm Pyricularia oryza gây ra
Bệnh đạo ôn lúa do nấm Pyricularia oryza gây ra

Trên lá: Lúc đầu vết bệnh chỉ bằng mủi kim màu xám sau chuyển sang màu nâu rồi lan rộng thành hình thoi ở giữa có máu trắng sáng. Nếu bệnh nặng, các vết bệnh sẽ nối tiếp nhau gây cháy luôn cả lá, chết cây.

Trên thân, cổ bông: vết bệnh có thể xuất hiện ở trên thân, cổ bông cổ gié lúa; lúc đầu chỉ là một vết nhỏ màu xám sau chuyển thành màu nâu ăn lan quanh thân, cổ bông lúa làm tắt mạch dẫn, bông lúa bị khô không vào chắc được, gây lép lững.

Trên hạt: Vết bệnh là những đốm tròn màu nâu trên vỏ trấu. Nếu xuất hiện sớm, gặp điều kiện thuận lợi bệnh sẽ nhiểm váo hạt làm cho hạt bị lép.

Điều kiện phát sinh bệnh

Trong điều kiện thời tiết trời âm u kéo dài, nhiệt độ  22- 300C; ẩm độ không khí cao 90-95% . Nhiệt độ chênh lệch giữa ngày và đêm là điều kiện thích hợp cho nấm bệnh đạo ôn phát sinh phát triển.

Cách phòng trừ

Để phòng trừ bệnh đạo ôn trên lúa có hiệu quả, chúng tôi đề nghị bà con nông dân quan tâm một số vấn đề:

Tiêu hủy tàn dư

Đồi với những vùng thường xảy ra dịch bệnh đạo ôn cần phải quan tâm tiêu huỷ nhũng tàn dư thực vật sau khi thu hoach lúa: cày lật gốc rạ; bón vôi, xử đất triệt để, dọn sạch bờ mương, sơn bờ trước khi xuống vụ.

Xử lý hạt giống bằng 3 sôi 2 lạnh ( 540C ) trong 10 phút. Hoặc xử lý bằng các loại thuốc hoá học như Sulfat đồng (CuSO4), Carbenzim v.v…

>>> Tham khảo bài khác tại đây

Bón phân cân đối

Cần phải bón phân cân đối, nên dùng phân hổn hợp N-P-K ; tăng cường bón thêm phân chuồng, lân, kali ; hạn chế bón quá nhiều đạm. Không nên bón quá nhiều phân trong một lúc (nên bón nhiều lần).

Xử dụng các giống lúa kháng bệnh, các giống lúa mới lai tạo…

Tăng cường chăm sóc để cây lúa khoẻ , tười nước đầy đủ…

Khi lúa đã bị bệnh cần ngừng ngay việc bón phân đạm, phân kali; Phun thuôc kịp thời bằng các loại thuốc hoá học như Fujione , Baem… Cần lưu ý là phải phun đúng nồng độ ghi trên nhản thuốc. Phun đủ liều lượng mỗi sào 500m2 phun 16-20 lít nước pha thuốc; phun lần 2 cách nhau 5-10 ngày tuỳ theo tình hình .

Bón phân cân đối
Bón phân cân đối

Phun thuốc

Đối với những ruộng đã bị bệnh đạo ôn trên lá cần phải phun thuốc phòng bệnh đạo ôn cổ bông trước và sau khi trổ. Nên phun vào lúc chiều tối để khỏi ảnh hưởng đến việc trổ bông phơi mào.

bệnh đạo ôn
Bệnh đạo ôn

Trên đây là một số vấn đề cần quan tâm trong việc phòng trừ bệnh đạo ôn lúa. Đề nghị bà con nông dân thường xuyên quan tâm theo dõi đồng ruộng. Để điều tra dự tính dự báo sâu bệnh kịp thời, liên hệ với cán bộ khuyến nông, cán bộ Bảo vệ thực vật; cán bộ các Hợp tác xã sản xuất nông nghiệp… để có thêm thông tin,. Tuỳ theo điều kiện cụ thể để xử lý  kịp thời nhằm sản xuất lúa đạt kết quả tốt .